Chikago hududlarida daraxtlar toj qoplamining o‘sishi 2011–2021-yillarda o‘lim darajasining pasayishi bilan bog‘liq bo‘lgan, deya xabar berdi Northwestern University.
Tadqiqotchilar shaharning barcha ro‘yxatga olish hududlaridagi daraxt tojlarining yillik sun’iy yo‘ldosh o‘lchovlarini 220 mingdan ortiq o‘lim qaydi bilan solishtirdi. Model yozgi harorat, havo ifloslanishi, daromad, aholi soni va hududlarning boshqa xususiyatlarini hisobga oldi.
Daraxt toj qoplamining umumiy maydoni o‘z-o‘zicha o‘lim darajasi bilan statistik jihatdan muhim bog‘liqlik ko‘rsatmadi. Dinamika muhimroq bo‘ldi: tojlarning yillik o‘sishi kamroq o‘lim, daraxtlarning yo‘qolishi esa ko‘proq o‘lim bilan bog‘landi.
Eng sezilarli bog‘liqlik yurak-qon tomir va nafas olish kasalliklari, tayanch-harakat tizimining ayrim kasalliklari hamda ruhiy salomatlik bilan bog‘liq xastaliklarda qayd etildi. Eng issiq hududlarda toj qoplamining qisqarishi yuqoriroq o‘lim darajasi bilan birga kuzatildi.
“Avvalgi tadqiqotlar asosan salomatlik natijalarining daraxt toj qoplamining statik holati bilan bog‘liqligini o‘rgangan. Ammo shaharlar va ularning daraxt qoplami doim o‘zgaradi, shu sababli biz yillar davomida tojlar va o‘lim darajasi qanday o‘zgarishini ko‘rdik. Daraxt qoplami kamaygani sari o‘lim darajasi oshishini aniqladik”, — tadqiqotning katta muallifi Daniel Horton.
Jamoa hisobiga ko‘ra, daraxt toj qoplamining yiliga taxminan 0,03 foizga kengayishi — bu qariyb 14 mingta yangi daraxt — yiliga taxminan 105 ta o‘limning oldini olish bilan bog‘liq bo‘lgan.
Mualliflar ishni GeoHealth jurnalida e’lon qildi. Ularning fikricha, shaharlar nafaqat ko‘chat ekishi, balki allaqachon keng soya berib, ko‘chalarni sovitayotgan yetuk daraxtlarni ham asrashi kerak.
